Bu Blogda Ne Anlatacağım?

Bu blogu okumaya yeni başladıysan, önce şunu bilmen lazım: ben bir yazılımcı değilim. Elektrik-elektronik mühendisiyim, kod yazma geçmişim neredeyse hiç yok. Şu an 1 yıllık bir dil kampı sürecindeyim ve bu süreçte teknik olarak geride kalmamak için kendime bir hedef koydum: önümdeki 9 ay boyunca modern yazılım mimarisini öğrenmek, öğrendiğimi günü gününe yazıya dökmek ve bu bilgiyi bu sitenin kendisini büyüterek pratiğe dökmek.

Bu yazı, o 9 ayın önden çıkarılmış bir haritası. Yol boyunca neyi neden yaptığımı bilerek okuman için, en baştan ne yapacağımı anlatmak istedim.

Neden “mimari” öğreniyorum, “kodlama” değil?

Daha önce 10 ay boyunca yapay zeka destekli bir proje geliştirdim; production’a hazır bir uygulama çıkardım. Ama bunu hep “alaylı” bir şekilde yaptım — AI’a ne istediğimi söylüyordum, o yazıyordu, ben de sonucu kullanıyordum. Sistemin içinde gerçekte ne olduğunu tam bilmiyordum.

Şimdi hedefim farklı: kod yazmayı öğrenmek değil, bir sistemin nasıl tasarlandığını, hangi parçanın neden orada durduğunu, bir hatanın nereden geldiğini anlayabilmek. Yani AI’a “şunu yap” diyen değil, AI’ın yaptığını okuyup denetleyebilen biri olmak istiyorum. Buna kabaca “mimar” bakışı diyorum.

Bu 9 ay boyunca ne yapacağım?

Süreci sekiz aşamaya böldüm. Her aşamada bu sitenin kendisine yeni bir özellik ekleyeceğim, her özellik de bana yeni bir kavram öğretecek. Yani proje tek: bu blog. Büyüyen de o.

Aşama 0 — İlk üç hafta: Site nasıl ayağa kalkar? Şu anda tam da bu aşamadayım. Git, GitHub, bir sitenin internete nasıl konduğu (deploy), alan adı ve DNS gibi en temel kavramları öğreniyorum. Bu aşamanın sonunda bu site zaten yayında olacak — ki öyle de oldu.

Aşama 1 — 1. ve 2. ay: Veri ve API. Siteye yorum ve beğeni gibi basit özellikler ekleyeceğim. Bunu yaparken bir veritabanının nasıl tasarlandığını, SQL’in nasıl çalıştığını ve bir sitenin bir sunucuyla nasıl “konuştuğunu” (API, HTTP) öğreneceğim.

Aşama 2 — 3. ay: Kimlik ve güvenlik. Yorumlara spam engeli, kendime özel bir yönetici paneli ekleyeceğim. Burada “kimin neye yetkisi var” mantığını (authentication/authorization) ve şifre, anahtar gibi hassas bilgilerin nasıl güvenle saklandığını öğreneceğim.

Aşama 3 — 4. ay: Sistemi gözlemlemek. Siteme hata takip ve kullanıcı analizi araçları ekleyip gerçekten kullanmayı öğreneceğim. Amaç: bir şey bozulduğunda, “neresi bozuldu” sorusuna dakikalar içinde cevap bulabilmek.

Aşama 4 — 5. ay: Kod kalitesi ve otomasyon. AI ile hızlı yazılan kodun dağılmaması için, her değişikliği otomatik test eden ve gözden geçiren bir sistem kuracağım.

Aşama 5 — 6. ve 7. ay: Siteye yapay zeka eklemek. Bu kısım beni en çok heyecanlandıran yer. Yazılarımın üzerinde anlam bazlı arama, “bu blogla sohbet et” özelliği ve AI çağrılarının maliyetini/hatalarını izleyen bir sistem kuracağım.

Aşama 6 — 8. ay: Arka planda çalışan işler. Haftalık bir bülten gönderen, kendi kendine çalışan bir otomasyon kuracağım. Zamanlanmış görevler ve sistemin bir isteği uçtan uca nasıl işlediğini izlemeyi öğreneceğim.

Aşama 7 — 9. ay: Geriye bakış. Son ayda yeni bir şey eklemek yerine, kurduğum her şeyin mimari şemasını çıkarıp, her önemli kararı (“neden bunu seçtim, neyi feda ettim”) yazıya dökeceğim.

Hangi araçları kullanacağım?

Süreç boyunca ağırlıklı olarak şu araçlarla çalışacağım: Cloudflare (sitemin yayında olduğu yer), Astro (yazıları düz metin dosyası olarak yazıp otomatik sayfaya çeviren sistem), GitHub (kodun ve yazıların yedeklendiği, geçmişinin tutulduğu yer) ve Claude Code (kod yazmayı bilmesem de, AI’a yazdırıp yazdığını bana açıklattığım araç). İlerleyen aylarda bunlara bir veritabanı (Neon Postgres), hata takip araçları (Sentry, PostHog) ve yapay zeka araçları (embedding, RAG, agent’lar) eklenecek. Her biri karşıma çıktığında, o aracın ne olduğunu en baştan anlatacağım; hiçbir kavramı bilindik varsaymayacağım.

9 ayın sonunda elimde ne olacak?

Üç şey: kod yazmayı bilmesem de bir sistemi baştan sona tasarlayabilen, AI’a doğru soruları sorabilen ve onun ürettiğini denetleyebilen bir bakış açısı; bu bakış açısının her adımını belgeleyen, kendi kendine büyümüş bir blog; ve bu blogun içine gömülü, gerçekten çalışan bir mimarinin (veritabanı, API, yapay zeka katmanı, gözlemlenebilirlik) kendisi.

Nereden başlıyorum?

Bir sonraki yazıda, bu sitenin ilk gününü — Git’i kurmaktan alan adını bağlamaya, Astro’ya geçerken yaşadığım karışıklıklara kadar her adımı, hiçbir şey bilmeyen birine anlatır gibi — tek tek anlatıyorum. Oradan devam edelim.